Η Κάθαρση κρεατινίνης θεωρείται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου πτώσεων και οστεοπορωτικών καταγμάτων

Με την πάροδο της ηλικίας παρατηρείται βαθμιαία έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Η εκτίμηση αποκλειστικά και μόνο της συγκέντρωσης της κρεατινίνης στο πλάσμα οδηγεί σε υπερεκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Προς αποφυγή λοιπόν πιθανής λανθασμένης αξιολόγησης συνιστάται ο υπολογισμός της κάθαρσης της κρεατινίνης, που αποτελεί και τον πιο αξιόπιστο δείκτη GFR και ειδικότερα σε περιπτώσεις ατόμων τρίτης ηλικίας.

Σχεδόν το 25% των ατόμων ηλικίας άνω των 70 ετών εμφανίζουν τιμή κάθαρσης κρεατινίνης μικρότερη των 60 ml/min και χαρακτηρίζονται ως πάσχοντες από χρόνια νεφρική νόσο (σύμφωνα με τον ορισμό του National kidney Foundation). Ωστόσο, αδιάγνωστοι παραμένουν πολλοί πάσχοντες λόγω μη σωστής εκτίμησης της νεφρικής λειτουργίας, ιδίως όταν αυτή εκτιμάται μέσω της συγκέντρωσης και μόνο της κρεατινινης ορού.

 Μελέτη παρατήρησης που διεξήχθη σε 5.313 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, τα οποία λάμβαναν αντιοστεοπορωτική αγωγή κατέληξε στα εξής αποτελέσματα:

• Σε τιμή κάθαρσης κρεατινίνης χαμηλότερη από 65 ml/min, αυξάνεται το ποσοστό επικινδυνότητας για πτώσεις (κατά 17.6%), για κατάγματα σπονδυλικής στήλης (κατά 5.8%), ισχίου (κατά 4.1%) και κερκίδας (κατά 3.3%).

• Σε περιπτώσεις μακροχρόνιας θεραπείας με κορτικοστεροειδή ή αντιπηκτικά, η συστηματική χρήση των οποίων αποτελεί μείζονα παράγοντα κινδύνου για οστεοπόρωση, και παρουσία χαμηλής τιμής κάθαρσης κρεατινίνης αυξάνεται ακόμη περισσότερο η συχνότητα των πτώσεων και του καταγματικού κινδύνου.

Πιθανή εξήγηση των παρατηρήσεων αυτών αποτελεί το γεγονός ότι η προοδευτική μείωση της νεφρικής λειτουργίας που παρατηρείται είτε λόγω αύξησης της ηλικίας, είτε λόγω φαρμακευτικών παρεμβάσεων (όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις θεραπειών με ανοσοκατασταλτικά ή γλυκοκορτικοστεροειδή) ή ακόμα και σε χρόνιες φλεγμονώδης παθήσεις, αντανακλάται άμεσα στις μεταβολές της τιμής της κάθαρσης κρεατινίνης. Η χαμηλή τιμή της κάθαρσης κρεατινίνης επηρεάζει άμεσα την μεταροπή της 25-(OH)-D₃ (καλσιδιόλη) στην μεταβολικά ενεργή μορφή της βιταμίνης D, την 1,25-(OH)₂-D₃ (καλσιτριόλη).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Σε τιμές κάθαρσης κρεατινίνης κάτω από το όριο των 65 ml/min φαίνεται να καταστέλλεται η υδροξυλίωση της 25-(OH)-D₃ στους νεφρούς λόγω μείωσης της ενεργότητας του ενζύμου 1α–υδροξυλάση. Επακόλουθες διαταραχές της συγκέντρωσης της βιταμίνης D στο πλάσμα επιδρούν αρνητικά στην μυική ισχύ, στον νευρομυικό συντονισμό και στην ισορροπία, με άμεση συνέπεια την αύξηση του κινδύνου πτώσης και των καταγμάτων.

Προτεινόμενη θεραπεία οστεοπορωτικών ασθενών με τιμή κάθαρσης κρεατινίνης μικρότερη των 65 ml/min έχοντας ως στόχο την μείωση του κινδύνου πτώσης και των οστεοπορωτικών καταγμάτων αποτελούν η καλσιτριόλη και η αλφακαλσιδόλη, η μεταβολική ενεργοποίηση των οποίων επιτυγχάνεται μόνο στο ήπαρ, παρακάμπτοντας την υδροξυλίωση στους νεφρούς με αποτέλεσμα υψηλότερη συγκέντρωση της ορμόνης στο πλάσμα του αίματος. Παρουσία της ορμόνης παρατηρείται ενίσχυση της έκφρασης των υποδοχέων της βιταμίνης D (VDR) στα όργανα-στόχους όπως είναι οι μύες, τα οστά, ο εγκέφαλος, οι νευρώνες οπότε βελτιώνεται η κινητική ικανότητα των ασθενών και επάγεται η μείωση της συχνότητας των πτώσεων, παράγοντα που προδιαθέτει σε κατάγματα.          

Βιβλιογραφία:

Dukas L., Schacht E. and Stahelin H.B. In elderly men and women treated for osteoporosis a low creatinine clearance <65 ml/min is a risk factor for falls and fractures. Osteoporos.Int. 2005; 16:1683-1690.